Totaal opgeloste deeltjes TDS in spa: Wanneer verversen?

Je staat te popelen om in je jacuzzi te springen, maar het water voelt een beetje plakkerig aan en je filter doet harder zijn best dan normaal.

Waarschijnlijk is het tijd voor een verversing. TDS, oftewel Totaal Opgeloste Deeltjes, is de onzichtbare vijand van elk bubbelbad. Het is de optelsom van alles wat er in je water komt: chloor, stabilisator, zout, crèmes, en zelfs de mineralen uit je lichaam.

Na verloop van tijd stijgt dit niveau en helpt geen enkele filter meer. Het water wordt dof en chemisch, en het voelt niet meer ontspannen.

Wat is TDS eigenlijk?

Stel je je spa voor als een soort theekopje. Elke keer als je erin springt, voeg je een beetje 'thee' toe.

Je gebruikt chloor om het schoon te houden, je voegt pH-buffers toe om het water in balans te brengen, en misschien gebruik je wel zout voor je zoutwatersysteem. Al deze stoffen lossen op in het water.

TDS is de totale concentratie van al deze opgeloste stoffen, uitgedrukt in milligram per liter (mg/L) of parts per million (ppm). Het klinkt misschien ingewikkeld, maar het is eigenlijk heel simpel. Je meet het met een simpele digitale TDS-meter, die je voor een paar euro online kunt kopen. Een normale TDS-waarde voor kraanwater ligt rond de 150 tot 300 ppm.

Maar zodra je water in je spa of bubbelbad gaat, schiet die waarde omhoog.

Zodra je de chemische producten toevoegt, stijgt het nog verder. Het is onvermijdelijk; het hoort erbij. Waarom is dit zo belangrijk?

Omdat water met een hoge TDS-waarde je chemische balans volledig verstoort. Chloor wordt minder effectief en je pH-waarde is moeilijker te regelen.

Je zult merken dat je steeds meer chemicaliën moet gebruiken om hetzelfde resultaat te behouden.

Dat is zonde van je geld en tijd. Daarnaast heeft het effect op je apparatuur. Hoge TDS kan leiden tot kalkaanslag op de leidingen van je jacuzzi en verstopte sproeikoppen.

Het water voelt minder zacht aan op je huid. Kortom: het is de graadmeter voor de 'vervuiling' van je water. Je kunt het water wel blijven schoonmaken, maar op een gegeven moment is het gewoon op.

Wanneer is het tijd om het water te verversen?

De algemene regel in de spa-wereld is duidelijk: wanneer je TDS-waarde 1500 ppm overschrijdt, is het tijd voor een volledige verversing. Sommige experts zeggen 1000 ppm, maar 1500 is een veilige grens voor de meeste moderne spa's en jacuzzi's.

Als je een TDS-meter in de hand hebt, kun je dit makkelijk testen.

Trek de meter door het wateroppervlak, net onder de waterlijn, voor de meest accurate meting. Maar wat als je geen meter hebt? Er zijn een paar duidelijke signalen die aangeven dat je water 'op' is.

Ten eerste: je gebruikt veel meer chloor dan normaal. Als je merkt dat je constant moet bijvullen om de juiste ppm te behouden, zit je TDS te hoog.

Het water zuigt de chloor letterlijk op, maar houdt het niet meer vast. Ten tweede: het water ziet er dof uit, zelfs nadat je net de filters hebt schoongemaakt. Het licht breekt niet meer mooi, waardoor het water er troebel uitziet. Dit komt doordat de deeltjes zo dicht op elkaar zitten dat ze het licht verspreiden in plaats van doorlaten.

Ten derde: de geur. Als je water chemisch ruikt, terwijl de chloorwaarden op orde zijn, is de TDS waarschijnlijk de boosdoener.

Het water voelt ook vaak 'stroef' of plakkerig aan. Vooral bij opblaasbare spa's merk je dit snel, omdat het water minder diep is en de verhouding chemicaliën tot water sneller verandert. Let op: een hoge TDS betekent niet dat het water direct gevaarlijk is.

Het betekent wel dat de waterkwaliteit achteruitgaat en je meer moeite moet doen om het hygiënisch te houden. Wachten tot 2000 ppm is vaak een garantie voor problemen met je filter en pomp.

De relatie tussen TDS en je portemonnee

Het negeren van een hoge TDS-waarde kost je op de lange termijn meer geld. Het klinkt misschien zuinig om het water langer te laten staan, maar de tegenvallers stapelen zich op.

Je verbruikt meer chemicaliën omdat de effectiviteit afneemt. Je gebruikt meer stroom omdat de filters harder moeten werken om het troebele water helder te krijgen. En de grootste kostenpost: slijtage aan je spa.

Stel je voor dat je een prachtige Lay-Z-Spa Paris AirJet hebt, een model dat ongeveer €600 kost.

Als je de TDS te hoog laat oplopen, loop je het risico op kalkaanslag in de luchtinjectoren en de pomp. De reparatie van een pomp kan al snel €150 tot €250 kosten. Als je de boel verwaarloost, kun je de spa veel eerder vervangen.

Een verversing kost alleen water en een beetje tijd, dat is een stuk goedkoper. Zeker wanneer je de opblaasbare spa gaat leeg laten, is dit bij zoutwatersystemen (zoals die van Intex) nog crucialer.

Een hoge TDS zorgt ervoor dat de zoutcel harder moet werken om chloor te genereren.

Dit leidt tot snellere slijtage van de elektrodes. Een nieuwe zoutcel kost al snel €100 tot €150. Door het water tijdig te verversen, verleng je de levensduur van deze dure onderdelen aanzienlijk. Je kunt de kosten van waterverversing berekenen.

Gemiddeld verbruikt een huishouden in Nederland ongeveer €2 tot €3 per kubieke meter water (inclusief rioolheffing). Een gemiddelde jacuzzi van 4 personen bevat ongeveer 800 liter water.

Een verversing kost je dus ongeveer €2,50 aan water. Tel daar een halfuur van je tijd bij op en je hebt een frisse spa voor minder dan €5. Dat is een koopje vergeleken bij de alternatieven.

Als je de TDS hoog laat oplopen, zul je ook vaker je filters moeten vervangen. Een standaard cartridgeset voor een opblaasbare spa kost €15 tot €25.

Bij normaal gebruik gaan ze 2 tot 4 weken mee. Met hoog TDS slijten ze sneller door de extra belasting. Je bent dus sneller weer €20 kwijt aan filters.

Stappenplan: Hoe ververs je je spa slim?

Als je TDS de 1500 ppm heeft bereikt, is er geen weg terug. Je moet het water verversen.

1. Leeg de spa: Gebruik de leegloopventiel aan de onderkant van je spa. Bij een opblaasbare spa kun je het beste een dompelpomp gebruiken, want de ventielen zitten vaak net boven de bodem. Je wilt zo min mogelijk water achterlaten.
2. Reinig de leidingen: Dit is de stap die veel mensen overslaan. Vul de spa voor de helft met schoon water. Voeg een leidingreiniger toe (zoals Ahh-Some of een specifieke leidingreiniger voor jacuzzi's). Laat de pompen en jets 15 minuten draaien. Dit verwijdert biofilm en vuil dat zich in de leidingen heeft vastgezet.
3. Leeg en spoel: Leeg het behandelde water. Spoel de kuip uit met een tuinslang. Zorg dat er geen zeepresten of vuil achterblijven. Wrijf de wanden na met een zachte doek en een mild schoonmaakmiddel als dat nodig is.
4. Vul opnieuw: Vul de spa met kraanwater. Gebruik een waterslang met een filter (zoals een Canopy Lambda filter) om metaaldeeltjes en kalk te voorkomen. Dit voorkomt meteen een stijging van de TDS door het leidingwater zelf.
5. Balanceer het water: Zodra de spa vol is en de temperatuur op ongeveer 20°C is, meet je de pH en alkaliniteit. Pas dit aan voordat je chloor toevoegt. Een pH-waarde van 7,2 - 7,4 is ideaal.
6. Start de chemie: Voeg nu je chloor of zout toe. Gebruik bij een opblaasbare spa (zoals Intex) altijd chloortabletten in een drijver, nooit los erin, om de liner niet te beschadigen.

Dit proces verschilt per type spa, maar de basis is hetzelfde. Hieronder vind je een stappenplan dat je kunt volgen, specifiek voor jacuzzi's, bubbelbaden en opblaasbare spa's. Vergeet ook de afwerking niet; je kunt bijvoorbeeld zelf teak panelen plaatsen als ombouw voor een luxe uitstraling.

Als je een zoutwatersysteem gebruikt, duurt het even voordat het zout is opgelost en de cel actief is. Wacht minstens 24 uur voordat je de TDS weer meet. De initiële TDS van je leidingwater plus het zout is nu je startwaarde.

Praktische tips om TDS laag te houden

Je wilt natuurlijk zo lang mogelijk genieten van je frisse water voordat je weer moet verversen. Hoewel je TDS niet kunt verlagen zonder water te verversen, kun je de stijging wel vertragen. Dit bespaart je geld en tijd.

• Douche voor je in stapt: Dit klinkt vervelend, maar het helpt enorm. Spoel de zweet, deodorant, bodylotion en zonnebrand van je af. Alles wat je op je huid smeert, belandt uiteindelijk in het water en verhoogt de TDS.
• Gebruik minimale chemicaliën: Probeer niet te overdrijven met chloor. Gebruik de juiste dosering voor jouw watervolume. Een gemiddelde jacuzzi van 1100 liter heeft maar ongeveer 2-3 gram chloor per dag nodig (afhankelijk van gebruik).
• Filters schoonhouden: Maak je filters wekelijks schoon met een specifieke filterreiniger. Een schone filter voorkomt dat vuil zich ophoopt en de TDS verhoogt. Vervang filters elke 4 tot 6 weken intensief gebruik.
• Gebruik een cover: Dek je spa altijd af als je hem niet gebruikt. Dit voorkomt dat stof, bladeren en insecten in het water belanden, wat de TDS direct verhoogt.
• Meet regelmatig: Koop een TDS-meter (€10-€15). Meet eens in de twee weken. Zo zie je de stijging en kun je plannen wanneer je moet verversen, in plaats van dat je voor een verrassing komt te staan.

Onthoud dat waterverversing geen straf is, maar een onderdeel van het onderhoud.

Het is net als het verschonen van je beddengoed. Het voelt altijd heerlijk fris erna.

Je spa is een plek om te ontspannen, en schoon water is daar de basis van. Zorg goed voor je spa, en hij zal jou jarenlang plezier geven. Zeker wanneer je jouw opblaasbare spa bij vorst buiten laat staan, is goed onderhoud essentieel. Als je een bubbelbad of whirlpool in de tuin hebt staan, onthoud dan dat regenwater ook TDS toevoegt.

Als je cover niet waterdicht is, kan regenwater de TDS verlagen (door verdunning), maar het voegt vaak mineralen en vuil toe.

Check na een storm altijd even de waterkwaliteit. Door deze tips te volgen en je TDS in de gaten te houden, houd je de kosten laag en de ontspanning hoog. Veel plezier in je spa!